Abstract

Identification of the state of deterioration at stone monuments is one of the main steps, which should be carried out for planning of conservation studies.

In recent years, most of the study concerning the classification and mapping of weathering forms observed at stone monuments have been carried out either by detailed classification or sketchy methods.

Due to the large area of the archaeological site, identification of the weathering forms of stones and their progress should be done in easy and repid way to decide urgent interventions. This study was aimed to propose a visual presentation technique for classification and mapping of weathering forms of stones that it could be applied easily in archaeological sites. For this aim, a method has been developed in the archaeological site of Kadıkalesi (Anaia). The method was derived from detailed and sketchy classification methods. Both methods were united in order to form an intermediary scale for the visual classification and mapping forms observed at stone monuments.

The proposed method for classification and mapping of weathering forms of stone in this study would be suitable for archaeological sites. The most frequently observed weathering form in Kadıkalesi is biological colonization, which is major cause of the loss of stone blocks and fissures. The deposition of the soluble salts, which could be originated from soil and marine aerosols and clay minerals, which ensures suitable conditions for the biological growth, are the major causes of the stone, brick and mortar deterioration. This study indicated that during and after excavation in an archaeological site, deposited soil and soluble salts on the surfaces should be cleaned to prevent rapid deterioration. Repairing or sealing cracks, cavities of stones, hand pulling wild grass will alsa prevent rapid deterioration of stones by the formation of higher plants.

Özet

Taş anıtların koruma çalışmalarının planlanmasında en önemli adımlardan biri bozulma türlerinin ve derecelerinin belirlenmesidir.

Geçmiş yıllarda, taş anıtlarda gözlenen bozulmaların sınıflandırılması ve haritalandırılması ile ilgili çalışmaların çoğu detaylı sınıflandırmalar veya yalnızca temel noktaları belirten yöntemlerle gerçekleştirilmiştir.

Arkeolojik sitlerin geniş alanlara sahip olmaları nedeniyle; taşlardaki bozulmalar ve bu bozulmaların ilerlemeleri, acil müdahale kararlarının alınabilmesi için kolay ve hızlı bir biçimde belirlenmelidir. Bu çalışma, taş bozulmalarının sınıflandırılması ve haritalandırılması için arkeolojik alanlarda kolaylıkla uygulanabilecek görsel bir sunum tekniği önermeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, taş malzemedeki bozulmaların sınıflandırma ve haritalandırması üzerine yapılan yöntemler birleştirilerek, bozulmaların sınıflandırılması ve haritalandırılmasında kullanılabilecek ara ölçekte bir yöntem oluşturulmuştur. Geliştirilen yöntem, Kadıkalesi (Anaia) arkeoloik alanında gözlenen bozulmaların belirlenmesi amacıyla uygulanmıştır. Bu çalışmada taş malzemelerde gözlenen bozulmaların sınıflandırma  ve görsel analiz çalışmaları için önerilen yöntem diğer arkeoloik alanlar için de uygun olacaktır.

Kadıkalesi’nde en çok gözlenen bozulma formu taş malzemede kayıplara ve çatlaklara neden olan biyolojik oluşumlardır.

Topraktan ve deniz aerosollerinden kaynaklanan çözünebilen tuz birikintileri ve biyolojik oluşumlara uygun ortam sağlayan kil minerali tabakaları, taş, tuğla ve harçlardaki bozulmaların temel nedenleridir. Bu çalışma, arkeolojik alanlarda gerçekleştirilen kazı çalışmaları esnasında ve sonrasında meydana gelebilecek hızlı bozulmaları engellemek için toprak ve çözünebilir tuz birikintilerinin taş yüzeylerinden temizlenmesi gerektiğini göstermiştir. Ayrıca, taşlardaki çatlakların, oyukların onarılması veya kapatılması ve yabani otların temizlenmesi, taşlarda bitki oluşumları nedeniyle meydana gelebilecek bozulmaları önleyecektir.