Türkiye’de kültür varlıklarının korunması konusunda verilen eğitim, ağırlıklı olarak kültür varlıklarının tarihi niteliğinin ve mimari özelliklerinin tanınması konuları üzerinedir. Tarihi yapıların bozulmasını hızlandıran olumsuz çevre koşulları, tarihi yapı malzemelerinin özellikleri, bozulmaları ve bozulmaya yol açan kaynakların tespiti ve bunların ışığında uygulanacak koruma teknikleri konuları çok kısıtlı olarak ele alınmaktadır. Bölümümüzde kurulan Malzeme Koruma Laboratuvarı bu alanda gözlenen eksiklikleri gidermeyi amaçlamaktadır.

Bu kapsamda, koruma laboratuvarında araştırma ve eğitime yönelik olarak yapılan çalışmalar şunlardır:

• Tarihi yapı malzemelerinin bozulma çeşitliliklerinin, yoğunluklarının görsel tespiti,

• Tarihi yapıların iç ve dış mekanlarının mikro-klimalarının tespiti,

• Tarihi yapı malzemelerinin (taş, tuğla, harç, sıva, v.b) mineralojik, petrografik, kimyasal ve fiziksel özelliklerinin tespiti,

• Tarihi yapı malzemelerinin dayanıklılık ve mukavemet özelliklerinin belirlenmesi,

• Tarihi yapı malzemelerinde gözlenen bozulmaların koruma amaçlı incelenmesi ve tanımlanması,

• Tarihi yapılara yapılacak koruma amaçlı müdahalelerde kullanılacak malzemelerin belirlenmesi, üretilmesi ve test edilme çalışmalarıdır.

Yukarda sıralanan çalışmaları yürütebilmek için laboratuvarımız cihazları ile yapılan temel deneysel çalışmalar ise şunlardır:

• Tarihi yapı malzemelerinin fiziksel özelliklerinin belirlenmesi: Yoğunluk, gözeneklilik, ıslanma kuruma hızları, su buharı geçirgenliği,

• Dayanıklılık testleri: Tuz kristallendirme, ıslanma kuruma, donma erime,

• Mekanik dayanıklılık testleri: Basınç dayanım testleri,

•  Mineralojik ve petrografik analizler: X-ışınları toz kırınım, taramalı elektron mikroskop, infrared spektroskopi ve optik mikroskop kullanılarak yapılan tayinler,

• Bozulmuş ve daha az bozulmaya uğramış malzemelerin, bozulma ürünlerinin kimyasal kompozisyonlarının belirlenmesi: Volumetrik, gravimetrik, spektrofotometrik analizler.

Enstitümüzdeki malzeme bilimi ve mühendisliği ile ilgili diğer programlarla disiplinlerarası çalışmaları göz önünde tutan Mimari Restorasyon Bölümü, tarihi yapı malzemelerinin korunması konusunda yürüttüğü çalışmalarda ilgili bölümlerle de iletişim halindedir. Bu kapsamda, Enstitümüze bağlı olarak kurulan Malzeme Araştırma Merkezi’nde, Kimya Mühendisliği Bölümü’nde ve İnşaat Mühendisliği Bölümü Yapı Laboratuarı’ nda bulunan aşağıdaki cihazlar araştırmalarımızda kullanılmaktadır:

• XRD

• EDX üniteli taramalı elektron mikroskop

• Termal analyzer

• Ultrasonik hız ölçer